Voor de meeste maakbedrijven is dit, en niet CSRD, de wettelijke druk die er echt toe doet. De plicht is concreet, deadline-gedreven en hangt aan meetbaarheid: je moet niet alleen maatregelen nemen, maar ook kunnen aantonen dat ze binnen de terugverdientermijn vallen en effect hebben gehad. Precies dat laatste is zonder verbruiksdata op installatieniveau nauwelijks hard te maken.
Geldt de plicht voor jou? De drempel is per locatie
De drempel ligt op 50.000 kWh elektriciteit óf 25.000 m³ aardgas(equivalent) per jaar, en, belangrijk, die geldt per locatie, niet per organisatie. Een bedrijf met drie vestigingen toetst dus per vestiging. Vrijwel elke serieuze productielocatie zit boven die grens: 50.000 kWh is het verbruik van een handvol grotere machines plus gebouwinstallaties.
Heb je meerdere panden of aansluitingen, dan kan de ene locatie wél en de andere net niet plichtig zijn. Dat maakt inzicht per locatie de eerste praktische stap.
Wat je moet doen: de Erkende Maatregelenlijst (EML)
De plicht draait om het nemen van alle energiebesparende maatregelen die zich binnen de termijn terugverdienen. De Erkende Maatregelenlijst (EML) is daarbij het referentiekader: per bedrijfstak staan daar de maatregelen op die worden geacht rendabel te zijn. Het gaat om zowel gebouwgebonden maatregelen (verlichting, isolatie, HVAC) als procesgebonden maatregelen (perslucht, koeling, motoren, warmteterugwinning).
Voor procesgebonden maatregelen is de EML vaak minder eenduidig dan voor gebouwen, juist daar moet je zelf onderbouwen of een maatregel rendabel is, en dat kan alleen met verbruiksdata op het niveau van de installatie.
De terugverdientermijn, en waarom die verandert
Een maatregel is verplicht als hij zich binnen de terugverdientermijn terugverdient. Die termijn staat nu op 5 jaar, maar wordt 7 jaar (aangekondigd per 1 juli 2027, in de praktijk vanaf de rapportageronde 2027). Dat lijkt een detail, maar het verschuift de grens van wat verplicht is: maatregelen met een terugverdientijd tussen 5 en 7 jaar vallen straks wél onder de plicht.
Rekenvoorbeeld (illustratief). Een maatregel kost € 40.000 en bespaart € 7.000 per jaar. Terugverdientijd = 40.000 ÷ 7.000 ≈ 5,7 jaar. Onder de oude grens van 5 jaar viel deze net buiten de plicht; onder de nieuwe grens van 7 jaar is hij verplicht. Om die 5,7 jaar überhaupt te kunnen berekenen, moet je de besparing kunnen onderbouwen met een meting, een schatting op plantniveau volstaat niet.
Waarom je zonder meetdata niet kunt voldoen
De plicht is meetbaarheids-gedreven: je moet vooraf kunnen bepalen of een maatregel binnen de termijn valt, en achteraf kunnen aantonen dat hij het verwachte effect had. Op basis van alleen de hoofdmeter of de energiefactuur lukt dat niet, die laten het totaal zien, niet het verbruik per installatie of proces.
VDS levert de meetlaag waarmee je verbruik op installatieniveau inzichtelijk maakt en het effect van een maatregel voor en na kunt vergelijken. VDS adviseert de maatregel niet en belooft geen besparing; het levert de objectieve data waarmee jij de afweging maakt en de verantwoording onderbouwt.
De informatieplicht en de onderzoeksplicht
- Informatieplicht: elke vier jaar rapporteren welke EML-maatregelen zijn uitgevoerd, via het eLoket van RVO. De volgende ronde is 2027.
- Onderzoeksplicht: voor zeer grote verbruikers (indicatief vanaf ~10 miljoen kWh of 170.000 m³ gas per jaar) geldt aanvullend een verplicht onderzoek naar processen en installaties.
Veelvoorkomend misverstand: dit is geen CSRD
Veel content schuift energieverplichtingen onder de CSRD. Voor vrijwel elk maakbedrijf van € 15–120M klopt dat niet: de CSRD raakt sinds de Omnibus-herziening alleen ondernemingen met meer dan 1.000 werknemers én minstens € 450M omzet. De bindende druk voor jouw organisatie is de energiebesparingsplicht (en, bij hoger verbruik, de EED-auditplicht), niet de CSRD. Ketendruk van grote afnemers kan spelen, maar is een ander en zwakker verhaal dan zelf rapportageplichtig zijn.
Bronnen
Veelgestelde vragen
Geldt de energiebesparingsplicht voor mij?
Als je per locatie meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ gas per jaar verbruikt, vrijwel zeker wel. De drempel geldt per locatie, dus toets elke vestiging apart.
Wat is de Erkende Maatregelenlijst (EML)?
Een lijst met erkende energiebesparende maatregelen per bedrijfstak die als referentie geldt: staat een maatregel erop en verdient hij zich binnen de termijn terug, dan is hij in beginsel verplicht.
Hoe lang is de terugverdientermijn?
Nu 5 jaar; die wordt 7 jaar, aangekondigd per 1 juli 2027 en in de praktijk vanaf de rapportageronde 2027. Maatregelen met een terugverdientijd tot 7 jaar vallen dan onder de plicht.
Wanneer moet ik rapporteren?
Elke vier jaar via het eLoket van RVO; de volgende ronde is 2027. Zeer grote verbruikers hebben aanvullend een onderzoeksplicht.
Valt dit onder de CSRD?
Nee. De energiebesparingsplicht staat los van de CSRD, die na de Omnibus-herziening alleen geldt vanaf meer dan 1.000 werknemers én € 450M omzet, buiten bereik van vrijwel elk maakbedrijf in dit segment.
Wat is het verschil met de EED?
De energiebesparingsplicht draait om maatregelen nemen en rapporteren; de EED-auditplicht draait om een energie-audit of een gecertificeerd energiemanagementsysteem bij hoger verbruik (vanaf 10 TJ per jaar).
