De belangrijkste verandering is dat niet langer je omvang bepaalt of je onder de auditplicht valt, maar je energieverbruik. Daardoor kunnen bedrijven die zichzelf niet als 'grootverbruiker' zien, tóch plichtig worden, en andersom. Het loont dus om je verbruik in TJ te kennen voordat je aanneemt dat de plicht niet voor jou geldt.
Oud versus nieuw criterium
Het oude criterium, grote onderneming: meer dan 250 fte, of meer dan € 50M omzet, of meer dan € 43M balanstotaal, is nog in veel content in omloop. Het nieuwe criterium is het gemiddelde jaarlijkse energieverbruik over de laatste drie jaar, alle energiedragers samengenomen (elektriciteit, gas, warmte, brandstof).
De nationale implementatie loopt via de herziene EED (Richtlijn 2023/1791); de omzetting is voorzien rond oktober 2026, met 11 oktober 2027 als deadline voor de zwaarste verplichting.
De grenswaarden, vertaald naar kWh
- 10–85 TJ per jaar → energie-auditplicht plus een concreet actieplan met besparingsmaatregelen.
- Meer dan 85 TJ per jaar → gecertificeerd energiemanagementsysteem (in de praktijk ISO 50001), geïmplementeerd en gecertificeerd vóór 11 oktober 2027.
- 10 TJ ≈ 2,78 miljoen kWh elektriciteit ≈ 316.000 m³ aardgas, goed haalbaar voor een serieuze fabriek; dit is het realistische anker.
- 85 TJ ≈ 23,6 miljoen kWh ≈ 2,7 miljoen m³ gasequivalent, een echt energie-intensieve site (drogen, smelten, grootschalige chemie). De meeste bedrijven van € 15–120M komen hier niet in de buurt.
Ter oriëntatie (illustratief). Een fabriek met 3,5 miljoen kWh elektriciteit en 400.000 m³ gas per jaar zit ruim boven 10 TJ en valt dus onder de auditplicht, maar bij lange na niet tegen de 85 TJ-grens waar ISO 50001 verplicht wordt.
Audit of energiemanagementsysteem?
Een energie-audit is in de kern een periodieke doorlichting: je brengt je energiestromen en besparingsmogelijkheden in kaart en stelt een actieplan op. Een energiemanagementsysteem (ISO 50001) is zwaarder: een continu, gecertificeerd systeem waarin meten, sturen en verbeteren structureel zijn ingebed.
Wie een gecertificeerd energiemanagementsysteem heeft, is vrijgesteld van de losse auditplicht. Voor de meeste bedrijven in dit segment is de audit de relevante verplichting, niet ISO 50001.
Wat overdrijving is
ISO 50001 als algemeen dreigende verplichting presenteren voor maakbedrijven in deze band overdrijft, dat is dezelfde fout als CSRD aanhalen: je haalt een verplichting aan die de lezer niet raakt en verliest juist geloofwaardigheid op het onderwerp waar die nodig is. De auditplicht vanaf 10 TJ is wél een legitieme, concrete hoek.
Wat een audit aan data vraagt
Een bruikbare audit en een geloofwaardig actieplan staan of vallen met gestructureerde, herleidbare verbruiksdata: per installatie, over tijd, vergelijkbaar. VDS levert die meetlaag, zodat de audit op feiten rust in plaats van op aannames. De audit zelf en de maatregelkeuze blijven bij jou of je adviseur.
Bronnen
Veelgestelde vragen
Val ik onder de EED-auditplicht?
Als je gemiddelde jaarverbruik over drie jaar tussen 10 en 85 TJ ligt (10 TJ ≈ 2,78 miljoen kWh), vrijwel zeker wel. Het criterium is verbruik, niet bedrijfsgrootte.
Moet ik ISO 50001 hebben?
Verplicht boven 85 TJ per jaar; daaronder is het vrijwillig. Een gecertificeerd systeem stelt wel vrij van de losse auditplicht.
Wat is het verschil tussen een audit en een energiemanagementsysteem?
Een audit is een periodieke doorlichting met actieplan; een energiemanagementsysteem is een continu, gecertificeerd systeem waarin meten en verbeteren zijn ingebed.
Wat is de deadline?
11 oktober 2027 voor de zwaarste verplichting; de nationale omzetting van de herziene EED loopt vanaf circa oktober 2026.
Hoeveel is 10 TJ?
Ongeveer 2,78 miljoen kWh elektriciteit of 316.000 m³ aardgas per jaar, een grens die een serieuze fabriek goed kan halen.
